Lễ hội Cồng Chiêng
Cồng chiêng là “linh hồn” văn hóa của người Mường, vì vậy lễ hội cồng chiêng là lễ hội tiêu biểu nhất ở Hòa Bình. Trong tiếng chiêng ngân vang giữa núi rừng, trai gái múa xòe quanh bếp lửa, hát dân ca và kể chuyện bản làng. Lễ hội vừa là dịp tạ ơn thần linh, vừa là lúc cộng đồng sum vầy, gắn kết. Với du khách, đây là cơ hội hiếm có để sống trong không gian văn hóa Mường đậm đặc và chân thật.
Lễ hội Xuống Đồng (Khai Hạ)
Lễ hội Xuống Đồng, còn gọi là Khai Hạ, là một nghi lễ nông nghiệp truyền thống được tổ chức vào đầu năm mới. Đây là dịp để người Mường tạ ơn đất trời, cầu mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa và gia đình an khang. Trong lễ hội có các nghi thức cúng tổ tiên, rước kiệu cùng những hoạt động vui chơi dân gian như kéo co, đu quay và múa hát truyền thống. Lễ hội diễn ra rộn ràng trên các cánh đồng, với tiếng chiêng ngân vang và sắc váy thổ cẩm rực rỡ, tạo nên không khí hội xuân thật đặc trưng.
Lễ hội đánh cá Lỗ Sơn
Lễ hội này diễn ra vào trung tuần tháng Ba âm lịch tại vùng Lỗ Sơn, là dịp để người dân thể hiện kỹ năng đánh bắt cá cùng các hoạt động văn hóa – tín ngưỡng. Trước khi bắt đầu, những nghi lễ cúng thần linh được thực hiện nhằm cầu may mắn và thịnh vượng. Sau phần lễ, cộng đồng cùng nhau tham gia đánh bắt cá, thi thố tài nghệ và chơi trò chơi dân gian, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa con người và thiên nhiên.
Lễ hội chùa Kè
Được tổ chức vào ngày 16 tháng 2 âm lịch tại xã Phú Vinh, huyện Tân Lạc, lễ hội Chùa Kè mang đậm nét tín ngưỡng cộng đồng của người dân địa phương. Trong không khí trang nghiêm, người dân cùng dâng lễ vật, cầu nguyện và thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và các vị thần linh. Đây cũng là dịp để lưu giữ và tái hiện nhiều giá trị văn hóa truyền thống lâu đời, đồng thời tăng cường sự gắn kết cộng đồng trong đời sống bản làng.
Lễ hội Xên Mường
Lễ hội Xên Mường của người Thái diễn ra vào ngày 5 tháng Hai âm lịch tại những khu vực linh thiêng như đầu nguồn sông suối hoặc khu rừng cấm. Người dân tham gia lễ vật, lễ cúng tế dưới sự chủ trì của thầy mo, sau đó là những trò chơi dân gian và điệu múa truyền thống. Lễ hội mang ý nghĩa cầu mùa và tưởng nhớ các vị thần linh – biểu tượng sâu sắc của tín ngưỡng tâm linh cộng đồng.
Lễ hội đền Thác Bờ
Lễ hội Đền Thác Bờ diễn ra từ mùng 2 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch tại Đền Bà Chúa Thác Bờ – một địa điểm tâm linh nổi tiếng bên lòng hồ Hòa Bình. Du khách cùng người dân dâng hương, cầu nguyện bình an và tham gia các hoạt động văn hóa sôi nổi như trò chơi dân gian, múa hát, và thưởng thức ẩm thực đặc sản bản địa. Sự kiện này là điểm đến hấp dẫn cho những ai muốn kết hợp hành hương với du ngoạn phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ.